Lopapeysa, ullarpeysa, poteitó potató :)

Íslenska lopapeysan á ekki svo langa sögu, kom ekki fram fyrr en á 6.áratugnum en enginn veit hvernig. Á veraldarvefnum stendur einhversstaðar að kona Halldórs Laxness hafi sótt sér munstrið á ferð sinni um Chile um árið,  líka að listmálarinn Louisa Matthíasdóttir hafi búið til fyrsta lopapeysumunstrið. Sumstaðar er talið að munstrið sé upprunalega grænlenskt og enn aðrir halda að munstrið komi frá peysum sem framleiddar voru í Bohusléni í Suður-Svíðþjóð.

En vegna þess hve langsóttar þessar kenningar eru, að til þess að líkja hinni íslensku lopapeysu við t.d grænlenskan kvenbúning eða peysur frá Svíþjóð þá hefði þurft að breyta hönnuninni ansi mikið, þó þær kunni að minna á þá íslensku, bæði hvað varðar snið, munstur og efni.*

Þessvegna er íslenska lopapeysan talin frumhönnun og sannarlega íslensk.

Lopapeysur eru eins og nafnið gefur til kynna prjónaðar úr lopa, frægar fyrir að vera prjónaðar úr íslenskum lopa sem var á tímabili (fyrir mörgum tugum/hundruðum ára síðan) vinsæl útflutningsvara, þá flíkur prjónaðar úr lopa.

Þegar fyrstu Lopa blöðin komu út frá Álafoss, þau er hægt að skoða á síðu Ístex, voru flestar peysur prjónaðar úr Álafosslopa eða þreföldum plötulopa. Í dag eru fleiri uppskriftir með tvöföldum plötulopa, Léttlopa, einföldum plötulopa og einföldum plötulopa og Einbandi (sem er skilst mér að skipta yfir í nafnið Loðband).

Það er síðan afar gaman að skoða hvernig peysan hefur þróast í gegnum tíðina. Á myndunum hér fyrir neðan má sjá myndir af lopapeysum og hvernig bæði munstur og snið hafa þróast í gegnum síðustu áratugi. Myndirnar eru skjáskot af Lopablöðunum sem skoða má á síðu Ístex.

Helst er kannski að taka eftir að sniðin eru meira aðsniðin í nútímanum heldur en t.d á 8. áratugnum og í mörgum tilfellum hefur hönnuður létt á mynstrinu, einfaldað það. Einnig höfum við breytt útaf vananum og fært lopapeysumunstrið yfir á aðrar flíkur svosem kraga, slár, flíkur á hunda og hesta! Ég hef síðan séð jólakúlur með lobbumunstri og bindi.


*Heimild Ístex prjónabók nr. 12